Jak rozmawiać z osobą z anorexia nervosa, która jest wychudzona i spostrzegamy, że jej życie jest zagrożone?

Jak udzielić pomocy osobom z anorexia nervosa?

anorexia nervosa

Udzielając pomocy osobie z anorexia nervosa pamiętajmy, że

  1. Bardzo często zagrożenie śmiercią w anorexia nervosa jest bardzo realne, a osoba taka nie postrzega własnej wagi jako problematycznej, raczej za problematyczne uważa próby zwiększenia jej wagi ciała traktowane jako ingerencja w jej dobrze strzeżony i w pewnym stopniu lubiany przez nią świat.

  2. Osoba z anorexia będzie prawdopodobnie bardzo podejrzliwa, jeśli chodzi o pomoc. Jak mówi jedna z najwybitniejszych badaczek zaburzeń jedzenia, Zerbe (1993), jednym z najczęstszych, powtarzanym „jak echo” zdaniem jest pojawiającym się w trakcie kontaktu z takimi osobami, jest sardoniczne (sarkastyczne) stwierdzenie „Nie chcę, żebyś przejmował władzę nad moim ciałem”. To zdanie wskazuje, że pacjent prawdopodobnie będzie doświadczał wszelkiej pomocy jako inwazji i wręcz „zamachu” na jego kruche poczucie autonomii i uczyni wszystko, co w jego mocy, aby oprzeć się wysiłkom osób, które chcą mu pomóc.

  3. Osoba z anorexia nervosa potrzebuje wiedzieć, że wiemy i rozumiemy, iż jej sytuacja nie jest łatwa. Najlepiej to samopoczucie obrazują dwa poniższe cytaty:

„Młoda osoba z anoreksją schwytana jest w okrutną pułapkę. Odmawia jedzenia, aby zachować tożsamość, ale, aby jej tożsamość mogła istnieć, musi ona jeść i to jest doświadczane przez nią jako zdrada samej siebie”

Palazzoli 1974, cyt. za: Wright, 1994, s. 55

„Być anorektykiem oznacza zamieszkiwać koszmarny świat, w którym podstawowe potrzeby nie mogą być i nie będą spełnione: jest to ascetyczne więzienie, twierdza z coraz bardziej zawężającymi się granicami”

Edwards, 1987;  cyt. za Wright, 1994, s. 55


Dla osoby z anorexia nervosa może być bardzo karzące i poniżające, jeżeli usłyszy od osoby pragnącej jej udzielić pomocy następujące słowa:

„Jeśli Twoja waga spadnie poniżej pewnej granicy, będę mógł Tobie pomóc tylko wówczas, gdy jednocześnie uzyskasz pomoc medyczną”,

lecz zupełnie inny wydźwięk będzie miała sugestia tylko z pozoru przypominająca poprzednią:

„Jeśli Twoja waga spadnie poniżej pewnej granicy i nie uzyskasz pomocy medycznej, możesz umrzeć”.

Na pozór subtelna różnica w powyższych zdaniach polega na tym, że w drugiej wypowiedzi osoba chcąca pomóc wyznacza granice, ale nie w terminach wagi (jak w pierwszym przypadku), ale w terminach zagrożenia śmiercią, tylko w drugim przypadku osoba z anorexia nervosa ma odczucie, że nasza troska o nią jest empatyczna i szczera.

  1. Osobę z anorexia nervosa należy uspokoić, że jeśli będzie musiała być leczona, to celem tego leczenia nie będzie zwiększenie jej wagi ciała, ale poprawa jej samopoczucia. Należy najsubtelniej jak się da, uprzedzić ją, że być udział w terapii będzie wiązał się z prowokowaniem pewnych wartości dotychczas dla niej ważnych i że to może być czasami dla niej bolesne.

  2. Pamiętać należy, że osoba z anorexia nervosa uważa wszelką interpretację jej wypowiedzi czy zachowań jako inwazję; a gdy do zauwazy, natychmiast terapię (Levens, 1995). Osoby z anoreksją są bardzo uwrażliwione na nawet najmniejsze odstępstwa od nieintepretacyjnego toku terapii, zatem najlepiej stosować w kontakcie z takimi osobami tak zwane „konstruktywne wykorzystanie ignorancji” (Bruch, 1979; cyt. za: Wright, 1994, s. 73)

  3. W przypadku kontaktu i pomocy udzielanej osobie z anorexia nervosa, ważna jest raczej dekonstrukcja symptomów aniżeli badanie ich destruktywności, a mianowicie odnalezienie razem z ta osobą funkcji adaptacyjnej symptomu, czyli tego, co jej „daje” choroba, jakie są jej zalety. Analizuje się wtedy „siłę ochronną” symptomu, ale także i „przy okazji” koszty dla zdrowia i dobrostanu (por. Serpell i in., 1999; Treasure i Serpell, 2002; Serpell i in., 2003).

Udzielając pomocy osobie z anorexia nervosa, należy pamiętać przede wszystkim, że głównym zadaniem długofalowym zadaniem osoby udzielającej pomocy osobie z anorexia nervosa, nie powinno być jedynie ratowanie osoby z tą chorobą przed schudnięciem i śmiercią, ale pokazanie, jak inaczej, czyli bez spadku wagi, można żyć (Wright, 1994).