Niedoceniana grupa wsparcia

Autor: Anna Paluch

Grupa wsparcia kojarzy nam się pewnie najbardziej (i może najgorzej) z amerykańskimi filmami, gdzie do takiego zbiorowiska przypadkowych osób trafiają uzależnieni, często z przymusu sądowego, bez chęci zaangażowania się. Prowadzący zmusza do odzywania się, część wypłakuje swoje emocje, część ignoruje resztę. Stereotypowo. Grupy wsparcia nie musi prowadzić też psychoterapeuta, bo jak nazwa wskazuje to grupa wsparcia, a nie terapeutyczna. Często to spotkania grupy osób, które doświadczyły podobnego cierpienia np. straty, taka grupa wsparcia właśnie pokazana jest w filmie „Ukryte piękno” (zresztą jest to jeden z piękniejszych filmów). Dlaczego moim zdaniem grupa wsparcia to bardzo pomocna forma?

Na początek…

Kilka faktów dotyczących grupy wsparcia. Grupa wsparcia jest kręgiem osób, które regularnie przez jakiś czas się spotykają. Pracują w oparciu o własne potrzeby chociaż scenariusz pracy może być ułożony przez moderatora, prowadzącego grupę. Może to być fachowiec (psycholog, terapeuta, dietetyk) lub osoba, którą łącza podobne doświadczenia, a przyjmuje rolę prowadzącego. Wymaga się od grupy aktywności i współpracy. Spotkania odbywają się w wybranym miejscu regularnie, a uczestników obowiązuje poufność, która wpływa na zaufanie i otwarcie się na grupie. Każdy ma prawo zabrać głos, a w przypadku konfliktów, prosi się o feedback. W każdej chwili można zrezygnować z uczestnictwa. Grupa wsparcia może być otwarta i zamknięta. Zamkniętą grupę tworzą uczestnicy, którzy zbierają się i pracują według założonego planu czy scenariusza i nie przyjmują w trakcie nowych członków do grupy. Natomiast do grupy otwartej można dołączyć w każdym momencie, po prostu przychodząc na spotkanie i dzieląc się swoimi doświadczeniami.

Zalety grupy wsparcia

Niewątpliwą zaletą uczestniczenia w grupie wsparcia jest możliwość wymiany różnych doświadczeń przez osoby, które naprawdę rozumieją trudność z jaką się zmagają pozostali członkowie grupy. Oczywiście np. w przypadku zaburzeń odżywiania uczestniczyć mogą osoby na różnych etapach zdrowienia, co może budzić lęk i dyskomfort u innych osób, kiedy odżywają wspomnienia. Jednak ten proces też jest potrzebny. Celem grupy wsparcia oprócz samego uzyskania wsparcia jest motywacja do zmiany, dzięki tej udzielonej emocjonalnej pomocy. Ważna dla uczestników jest autentyczność, równość wobec siebie, dlatego każdy ma prawo zabrać głos i opowiedzieć o swoich emocjach. Dla wielu osób to możliwość zrobienia pierwszego kroku by uporać się izolacją społeczną związaną z zaburzeniem. To możliwość otwartego opowiedzenia o problemie w bezpiecznym miejscu, uzyskując zrozumienie. Wpływa to również na poczucie akceptacji osoby przez innych mimo kryzysu w jakim się znajduje. Więcej osób to więcej pomysłów, dodatkowe formy motywacji, ale też możliwość spojrzenia na problem w inny sposób czy usłyszenie o problemie z innej perspektywy. Dzięki wymianie doświadczeń i informacji można zdobyć nowe wiadomości na temat problemu czy sposobów rozwiązania. Oczywiście to co jest główną zaletą może być też problemem. W związku z przeżywaniem różnych emocji przez uczestników, oprócz kreatywnych rozwiązań i pozytywnych emocji, będą również momenty dzielenia się z innymi negatywnymi emocjami i demotywacji. Oczywiście celem grupy wsparcia jest szczere pozbywanie się nagromadzonych emocji, dlatego potrzebna jest funkcja moderatora grupy, by nie wymknęło się to spod kontroli.

Zasady prowadzenia grupy wsparcia. Na jakie pytania trzeba sobie odpowiedzieć?

Przede wszystkim trzeba się zastanowić jaki jest cel grupy wsparcia, punktem wyjścia będzie określenie dla kogo jest dedykowana. Należy dokładnie określić kto może zostać członkiem grupy np. w przypadku zaburzeń odżywiania w grupie, którą prowadzę warunkiem dla osób chorych jest korzystanie z innej formy pomocy. Doprecyzowanie jest ważne w przypadku, kiedy osoby traktują grupę wsparcia jak grupę terapeutyczną, a tutaj warunkiem jest obecność terapeuty. Warto określić wielkość grupy i zastanowić się, co w sytuacji, kiedy zgłosi się zbyt duża liczba osób. Doprecyzowany musi być również rozkład spotkań, z określeniem częstotliwości, czasu trwania i w miarę możliwości wybór stałego miejsca spotkań. Oczywiście w zależności od tego kto organizuje grupę, kto jest prowadzącym, należy zdecydować czy grupa będzie miała charakter otwarty czy zamknięty. W grupie zamkniętej dobrze jest opracować plan kolejnych spotkań, jeśli chcemy osiągnąć dodatkowe, poza wsparciem cele.

Zasady uczestnictwa, które warto podkreślać

Najważniejszą zasadą, o którą warto zadbać jest stworzenie podczas pierwszego spotkania kontraktu, który będzie przestrzegany przez wszystkich członków grupy. Kontrakt powinien opierać się o kilka wytycznych. Z pewnością ważną kwestią jest dobrowolność w wyborze tego, co osoba chce opowiedzieć.  Ważna jest kwestia punktualności, która jest wyrazem szacunku dla pozostałych uczestników. Oczywiście w grupie obowiązuje równość i każdy ma prawo do głosu, zwłaszcza do mówienia o sobie, ale też w kontekście emocji pojawiających się wobec innych. Warto zadbać również o atmosferę zapewniającą szczerość i poufność. Oczywiście, wiele zależy od formuły grupy wsparcia. Jeżeli grupa działa według określonego planu, ważna jest aktywność, natomiast jeśli opiera się na wymianie doświadczeń i historii zapewniona powinna być dobrowolność wypowiedzi.

Grupy wsparcia mogą dotyczyć rozwiązywania problemów i najczęściej po to są tworzone, by dzięki wsparciu poradzić sobie z kryzysem. Natomiast w przypadku niektórych chorób leczenie trwa długo lub nie ma możliwości wyleczenia, dlatego zostaje określony czas trwania grupy wsparcia. Jednak nie powinno się,  tylko w ten sposób etykietować grupy wsparcia jako formy radzenia  z kryzysem, bo przecież można się wspierać we wspólnym osiąganiu wyznaczonych celów. W kontekście psychodietetyki grupy wsparcia mogą być tworzone: 

  • dla osób odchudzających się, z nadwagą i otyłością,
  • dla osób cierpiących na choroby dietozależne (insulinooporność, hashimoto)
  • dla osób z zaburzeniami odżywiania, uwaga na odpowiednie określenie roli grupy,

Jednak w kontekście rozwoju osobistego grupa wsparcia może dotyczyć różnych aspektów życia: radzenia sobie ze stresem, pracy nad zdrowym stylem życia, wychowywania. Można na takich spotkaniach poruszać tematy związane z: asertywnością, poczuciem własnej wartości, radzeniem sobie ze stresem, work-life balance, zarządzaniem czasem. 

Stworzenie takiej grupy wymaga tylko odpowiedniej organizacji miejsca i czasu, ewentualnie skorzystanie z pomocy specjalisty – prowadzącego lub wybrania wśród uczestników moderatora. Marzą mi się takie przedsięwzięcia w naszych lokalnych społecznościach, by siebie wspierać, a dzięki obecności innych osób rozwijać się. Wspólna, kreatywna praca w określonym czasie lepiej motywuje do zmian.

Nie bez powodu mówi się, że w grupie siła. Ta siła tkwi w wymianie doświadczeń, poczuciu wspólnego celu czy problemu, w możliwości uzyskania innego spojrzenia na dany problem, otrzymania informacji zwrotnej. 

Moje doświadczenie z pracy w grupie wsparcia

 

Jestem psychologiem, psychodietetykiem prowadzącą grupę wsparcia dla osób z zaburzeniami odżywiania w ramach projektu Nowonajedzone w Krakowie. Przede wszystkim widzę, jak wiele dla osób dorosłych z zaburzeniami odżywiania znaczy możliwość uczestniczenia w projekcie im dedykowanym. To jedno, niestety, z nielicznych miejsc na mapie, tak dużego miasta jakim jest Kraków, gdzie można uzyskać wsparcie w tej nierównej walce. To co zdaniem dziewczyn jest ważne to możliwość wymiany doświadczeń i przekonania się, że to uleczalna choroba, uzyskanie wsparcia, ponieważ osoby są na różnych etapach zdrowienia. To co zauważyłam to ogromna potrzeba by móc opowiedzieć o swoich codziennych zmaganiach i mieć poczucie zrozumienia, a może zrozumieć jedynie osoba będąca w podobnej sytuacji. Informacje zwrotne od innych uczestników mogą też działać otrzeźwiającą, w niektórych kryzysowych sytuacjach. Dla wielu osób ważne jest to, że oprócz psychoterapii i pracy wyłącznie z chorobą, podczas zajęć w grupie mają możliwość pracy nad innymi sferami rozwoju osobistego, jak np. radzenie sobie ze stresem, negatywne przekonania, kreatywne myślenie, a to przecież przekłada się na zdrowienie. Moim zdaniem uczestniczenie w grupie wsparcia dedykowanej zaburzeniom odżywiania świetnie wpisuje się w całościowe i interdyscyplinarne podejście do leczenia zaburzeń odżywiania. Zwłaszcza, że jak dobrze wiemy, nawet po wyzdrowieniu, w momentach kryzysowych mogą wrócić stare nawyki, praca w grupie pomaga się przed tym zabezpieczyć.

 

Nowonajedzone– to inicjatywa społeczna stworzona przez Marię Pruszyńską. Rozpoczęło się od założenia portalu: www.nowonajedzone.pl

Działania online – jesteśmy z Tobą w sieci. Na naszej stronie publikujemy autorskie treści dotyczące naszych doświadczeń z anoreksją i kompulsywnym objadaniem się. Pochylamy się nad tym skąd biorą się te zaburzenia, jak je rozpoznać, jak się z nimi zmagać, a także jakiego wsparcia udzielić osobie chorej. Nowonajedzone to my, wszystkie chore kobiety, które nie wierzyły, że ich historia się liczy. Dla nas każda z nich ma znaczenie.

Działania offline – jesteśmy z Tobą w Krakowie. Już od października ruszyła pierwsza grupa wsparcia dla kobiet z zaburzeniami odżywiania organizowana przez Nowonajedzone. Cykliczne spotkania prowadzone przez psychodietetyka wspomogą terapię indywidualną. Pozyskałyśmy fundusze na prowadzenie naszej grupy, dzięki czemu udział w spotkaniach jest darmowy. Planowany jest nabór na kolejne edycje, dla różnych grup wiekowych. Zapraszamy na stronę po wsparcie i informacje.

 

 

 

Mgr Anna Paluch – psycholog, psychodietetyk, specjalista ds. żywienia, trener, ale przede wszystkim fanka całościowego podejścia do zdrowego stylu życia i diety, z uwzględnieniem czynników psychologicznych. Właścicielka Gabinetu Psychodietetycznego Flow by Ania, gdzie pracuje z osobami z zaburzeniami odżywiania i zmieniającymi swój styl życia, współautorka bloga poświęconego zdrowemu stylowi życia oraz treściom specjalistycznym dla dietetyków dbamocud.pl i autorka E-kursów „Psychologia dla dietetyka”, czy  “Zarządzanie stresem w zdrowiu”. Prowadzi szkolenia i webinary z zakresu psychodietetyki współpracując z portalem Psychologia w Polsce, jest zastępcą redaktor naczelnej w Magazynie Psychologicznym Bang!. ​Prowadzi grupę wsparcia dla osób z zaburzeniami odżywiania w ramach projektu Nowonajedzone.